Bestond Homerus wel? | Homerus - Odyssee

Odyssee: een zwerver komt thuis

Homeros, vertaald door Patrick Lateur · 2016

De aanrader

Dit is de vertaling die er in de aflevering het beste vanaf komt: "die swingt de pannen uit", met mooie binnenrijmen, in jambische versregels van dichter Patrick Lateur. De ondertitel alleen al wordt geprezen - geen held die thuiskomt, maar een zwerver: "het is echt een zielig hoopje mens dat thuiskomt", en dat is precies de boog die het boek beschrijft. Van de opschepper die op de Cycloop af moet omdat hij hem wil zien, naar de man die naakt en alles kwijt in Ithaka aankomt. In de Perpetua-reeks, met een nawoord van classica Emilie van Opstall dat een van de tafelgenoten er los bij aanbeveelt.

Bekroond met de NKV-Homerusprijs 2017. De Reactor en Boekenkrant prezen de vertaling; het is de veertiende integrale Nederlandse vertaling van de Odyssee, en Lateur vertaalde eerder de Ilias.

Bronnen: Athenaeum · NKV-Homerusprijs

Odyssee

Homerus, vertaald door M.A. Schwartz · 2026

De hertaling - met een waarschuwing

De prozavertaling van M.A. Schwartz is deze zomer opnieuw uitgebracht in een gemoderniseerde bewerking, met filmomslag, en dat is de uitgave die nu voorin elke boekhandel ligt. Daar zijn ze aan tafel kritisch over: er is flink gesnoeid in de vaste formuleringen die het epos juist zijn ritme geven. Nausikaa is nog maar een keer "blankarmig" en heet verder "Nausikaa met de blanke armen"; het woord volksraadpleging - juist een historische vingerafdruk waaraan je kunt zien dat de tekst uit ongeveer 800 v.Chr. stamt terwijl hij zich rond 1200 v.Chr. afspeelt - is er helemaal uit. "Ik vind dat het iets zegt over onze tijd. We hebben geen geduld meer." Van de 27.803 regels zijn er zo'n 9.200 herhaling, en dat is geen fout maar de techniek van een verteller die om het vuur staat.

Bronnen: Athenaeum

Odysseus, een man van verhalen

Imme Dros · 1994

Ook aangeraden

Terzijde genoemd en meteen warm aanbevolen: de hervertelling van Imme Dros, die een van de tafelgenoten als kind las. "Dat was echt heerlijk. Dat kan ik ook iedereen aanraden, ook als voorleesboek voor kinderen." Dros begint bij Telemachos, die via de verhalen van anderen moet ontdekken wie zijn vader eigenlijk was - dezelfde niet-lineaire opzet die het origineel zo modern maakt.

Bekroond met een Zilveren Griffel in 1995 en opgenomen in Lezen voor de lijst (niveau 3, vanaf ongeveer 13 jaar). Op Goodreads een gemiddelde van 3,65 uit ruim vierhonderd beoordelingen; lezers prijzen vooral het perspectief van Telemachos en de tekeningen van Harrie Geelen.

Bronnen: Lezen voor de lijst · Goodreads

The Odyssey

film · 2026 · Bioscoop

Kritisch besproken

Ze hebben hem alle vier gezien en zijn verdeeld tot ronduit teleurgesteld. De film duurt te lang en is "gewoon een videoclip, een vibe, af en toe heel mooi". Het grootste bezwaar is Matt Damon: "alsof Christopher Nolan de teksten heeft gepakt en er met een gum doorheen is gegaan" - alle eigenschappen die Odysseus tot Odysseus maken zijn weggehaald zonder er iets voor terug te geven, tot en met de beroemde "ik heet niemand"-scene, die eruit ligt. Dat moest ook wel, denken ze, om zijn inkeer aannemelijk te maken. Wat ze wel goed vinden: Robert Pattinson als Antinoos, Anne Hathaway, en het idee dat Odysseus uit schaamte niet naar huis durft en aan complexe PTSS lijdt, met Zendaya als Athena die zijn geweten speelt. Ze lezen de film als een spiegel voor nu - "de vrijers zijn Mark Zuckerbergs" - en zien de lijn met Oppenheimer: menselijk vernuft dat de eigen beschaving sloopt.

Bij critici juist een groot succes: 95% op Rotten Tomatoes bij ruim vierhonderd recensies en een Metascore van 91 - na Dunkirk de hoogst gewaardeerde Nolan ooit, en met 97% ook zijn beste publiekscijfer. Geprezen om de fysieke schaal, de formele ambitie en de emotionele helderheid; Variety noemde hem tegelijk "vast, thrilling" en afstandelijk, wat aardig in de buurt komt van het bezwaar aan tafel.

✓ Staat al in mijn Notion-database (To Watch)

Bronnen: Rotten Tomatoes · Metacritic